Trẻ 17 tháng đi nhón chân: Khi nào là bình thường và lúc nào cần lo lắng?

Hiện tượng trẻ 17 tháng đi nhón chân là một trong những mối bận tâm phổ biến của nhiều bậc cha mẹ khi quan sát con mình trong giai đoạn tập đi. Nhìn thấy con bước đi trên mũi bàn chân thay vì đặt gót xuống trước có thể khiến phụ huynh hoang mang và tự hỏi liệu đây có phải là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nào đó hay không. Bài viết này của seebaby.vn sẽ cùng bạn tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân, các dấu hiệu nhận biết và những điều cần làm khi trẻ ở độ tuổi 17 tháng có thói quen đi nhón chân.

Hiện tượng trẻ 17 tháng đi nhón chân: Khi nào là bình thường?

Có thể bạn quan tâm: Làm Tóc Xoăn Cho Bé Trai: Các Kiểu, Cách Thực Hiện Và Chăm Sóc

Việc trẻ 17 tháng đi nhón chân không phải lúc nào cũng là dấu hiệu đáng lo ngại. Trên thực tế, nhiều trẻ em ở giai đoạn mới biết đi hoặc đang hoàn thiện kỹ năng đi lại thường xuyên có những giai đoạn đi nhón chân. Đây có thể là một phần hoàn toàn bình thường trong quá trình phát triển vận động của trẻ.

Giai đoạn phát triển tự nhiên của trẻ

Trong những tháng đầu đời sau khi chập chững bước đi, hệ cơ xương và thần kinh của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Trẻ em học cách đi thông qua việc thử nghiệm nhiều tư thế và cách thức khác nhau để tìm ra sự cân bằng tốt nhất. Việc đi nhón chân có thể giúp một số trẻ cảm thấy ổn định hơn hoặc dễ dàng hơn trong việc giữ thăng bằng khi cơ bắp chân và mắt cá chân chưa đủ mạnh để duy trì tư thế đi gót chân chạm đất. Đây là một cách để trẻ khám phá khả năng vận động của cơ thể và điều chỉnh trọng tâm. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, khoảng 7-24% trẻ em khỏe mạnh thường xuyên đi nhón chân trong những năm đầu đời mà không có bất kỳ vấn đề y tế nào liên quan.

Nhón chân như một trò chơi hoặc thói quen

Đôi khi, trẻ đi nhón chân chỉ đơn giản là do sở thích hoặc bắt chước. Trẻ nhỏ thường rất thích thú với việc khám phá những cảm giác mới lạ mà cơ thể mang lại. Việc đi nhón chân có thể mang lại cho trẻ một cảm giác khác biệt, một góc nhìn cao hơn, hoặc đơn giản là cảm thấy thú vị. Nhiều trẻ sẽ học theo cách đi nhón chân từ anh chị em, bạn bè hoặc thậm chí là các nhân vật hoạt hình mà chúng yêu thích. Nếu trẻ chỉ thỉnh thoảng đi nhón chân, đặc biệt là khi chúng hào hứng, chơi đùa hoặc chạy nhảy, và có thể dễ dàng đặt cả bàn chân xuống đất khi được nhắc nhở, thì đây thường không phải là vấn đề cần lo lắng. Trong trường hợp này, hành vi đi nhón chân thường chỉ là một thói quen tạm thời và sẽ dần biến mất khi trẻ lớn hơn và kỹ năng đi lại trở nên vững vàng hơn.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

• Cách Đo Size Bao Cao Su Chuẩn Xác & Chọn Loại Phù Hợp
• Bàn Ghế Thông Minh Chống Gù Chống Cận: Giải Pháp Toàn Diện Bảo Vệ Sức Khỏe Học Đường
• Liều Dùng Paracetamol 500mg Cho Trẻ Em An Toàn, Hiệu Quả
• Dầu Gội Cadum Có Tốt Không? Giải Đáp Chi Tiết Từ Chuyên Gia
• Review Bệnh viện Phụ Sản An Đức Mới Nhất

Các nguyên nhân tiềm ẩn khiến trẻ 17 tháng đi nhón chân

Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Làm Sữa Chua Bị Tách Nước? Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục

Mặc dù phần lớn trường hợp trẻ 17 tháng đi nhón chân là vô hại, nhưng cũng có những nguyên nhân tiềm ẩn cần được cha mẹ quan tâm và tham khảo ý kiến chuyên gia. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp bạn nhận biết khi nào cần theo dõi sát sao hơn và khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.

Nguyên nhân lành tính (không đáng lo ngại)

Ngoài việc là một phần của quá trình phát triển tự nhiên hoặc một thói quen vui vẻ, có một số yếu tố lành tính khác cũng có thể dẫn đến việc trẻ đi nhón chân.

Bắt chước người lớn hoặc các nhân vật hoạt hình

Trẻ em ở tuổi 17 tháng đang trong giai đoạn học hỏi và bắt chước rất mạnh mẽ. Chúng quan sát mọi người xung quanh và cố gắng tái tạo lại các hành động mà chúng thấy thú vị. Nếu trẻ nhìn thấy ai đó đi nhón chân (dù chỉ là trong một khoảnh khắc ngắn) hoặc các nhân vật trong phim hoạt hình có cách di chuyển đặc biệt, chúng có thể bắt chước theo. Đây là một phần của quá trình phát triển nhận thức và xã hội của trẻ, không hề liên quan đến bất kỳ vấn đề sức khỏe nào.

Khám phá cảm giác mới lạ

Việc đi nhón chân mang lại một cảm giác khác biệt cho trẻ so với việc đi bằng cả bàn chân. Trẻ có thể cảm thấy cao hơn, bước đi nhanh nhẹn hơn hoặc đơn giản là thích cảm giác áp lực dồn lên các ngón chân. Đối với một đứa trẻ đang khám phá thế giới xung quanh, bất kỳ cảm giác mới lạ nào cũng đều hấp dẫn. Hành động này có thể là một cách để trẻ tự thử nghiệm và tìm hiểu về cơ thể của mình.

Cơ chế tự nhiên để giữ thăng bằng

Khi mới tập đi, một số trẻ có thể cảm thấy dễ dàng hơn để giữ thăng bằng khi đi nhón chân, đặc biệt là khi chúng di chuyển nhanh hoặc leo trèo. Tư thế nhón chân có thể tạo ra một cơ sở hỗ trợ nhỏ hơn nhưng linh hoạt hơn, giúp trẻ điều chỉnh trọng tâm nhanh chóng. Khi các cơ bắp chân và hệ thống tiền đình của trẻ phát triển mạnh mẽ hơn, khả năng giữ thăng bằng sẽ được cải thiện và thói quen nhón chân này thường sẽ tự biến mất.

Nguyên nhân cần theo dõi và thăm khám

Trong một số ít trường hợp, việc trẻ 17 tháng đi nhón chân có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được bác sĩ đánh giá.

Co cứng cơ bắp (Shortened Achilles tendon)

Gân Achilles là dải mô cứng nối cơ bắp chân với xương gót chân. Nếu gân Achilles quá ngắn hoặc bị co cứng, trẻ sẽ gặp khó khăn trong việc đặt gót chân xuống đất một cách thoải mái. Tình trạng này có thể là bẩm sinh hoặc phát triển theo thời gian. Trẻ có gân Achilles ngắn thường sẽ đi nhón chân liên tục và không thể đặt gót chân xuống đất ngay cả khi cha mẹ cố gắng nhẹ nhàng ép xuống. Điều này đòi hỏi sự can thiệp của chuyên gia vật lý trị liệu hoặc, trong một số trường hợp hiếm, phẫu thuật.

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD)

Đi nhón chân kéo dài cũng được ghi nhận là một trong những dấu hiệu có thể liên quan đến Rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Tuy nhiên, đây chỉ là một trong nhiều dấu hiệu và không thể kết luận trẻ bị tự kỷ chỉ dựa vào hành vi đi nhón chân. Trẻ mắc ASD thường có thêm các đặc điểm khác như khó khăn trong giao tiếp xã hội (không giao tiếp mắt, không phản ứng với tên gọi), có hành vi lặp đi lặp lại (xoay tròn, vỗ tay), hoặc có những mối quan tâm đặc biệt, hạn chế. Nếu trẻ đi nhón chân kèm theo các dấu hiệu đáng ngờ khác của ASD, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám chuyên sâu để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

Vấn đề về hệ thần kinh hoặc cơ xương khớp khác

Trong một số trường hợp hiếm gặp, đi nhón chân có thể là biểu hiện của các vấn đề thần kinh như bại não nhẹ (Cerebral Palsy), hoặc các rối loạn thần kinh khác ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cơ bắp. Các vấn đề về cơ xương khớp như loạn dưỡng cơ cũng có thể gây ra thói quen đi nhón chân. Những tình trạng này thường đi kèm với các dấu hiệu khác như chậm phát triển vận động tổng thể, mất cân bằng nghiêm trọng, yếu cơ hoặc cử động bất thường khác.

Yếu tố di truyền

Đôi khi, việc đi nhón chân có thể có yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình có người từng đi nhón chân khi còn nhỏ mà không có bất kỳ vấn đề sức khỏe nào, thì khả năng cao trẻ cũng sẽ có thói quen tương tự. Đây thường là một trường hợp vô căn (idiopathic toe walking), nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân y tế cụ thể nào.

Dấu hiệu nhận biết khi nào cần đưa trẻ đi khám

Có thể bạn quan tâm: Bảng Giá Dịch Vụ Đẻ Ở Vinmec Năm 2018 Chi Tiết

Việc phân biệt giữa đi nhón chân lành tính và đi nhón chân do nguyên nhân cần can thiệp y tế là rất quan trọng. Cha mẹ cần theo dõi kỹ lưỡng các dấu hiệu sau để đưa ra quyết định phù hợp.

Nhón chân liên tục và kéo dài

Nếu trẻ 17 tháng đi nhón chân gần như mọi lúc, không thể đặt gót chân xuống đất ngay cả khi đứng yên hoặc được cha mẹ khuyến khích, và thói quen này kéo dài hơn vài tháng sau khi trẻ đã biết đi vững vàng (thường là sau 2 tuổi), thì đây là một dấu hiệu cần được kiểm tra. Một đứa trẻ khỏe mạnh thường sẽ tự bỏ thói quen này khi lớn hơn.

Kèm theo các dấu hiệu phát triển khác lạ

Đây là một yếu tố rất quan trọng. Nếu việc đi nhón chân đi kèm với các dấu hiệu khác như:
* Chậm phát triển vận động: Trẻ chậm biết bò, ngồi, đứng, đi so với mốc phát triển thông thường.
* Khó khăn trong giao tiếp và tương tác xã hội: Trẻ ít giao tiếp mắt, không phản ứng khi được gọi tên, ít thể hiện cảm xúc, khó khăn trong việc chơi với các bạn khác.
* Hành vi lặp đi lặp lại hoặc bất thường: Trẻ thường xuyên xoay tròn người, vỗ tay, có những động tác cơ thể lặp lại không mục đích.
* Phản ứng nhạy cảm quá mức với âm thanh, ánh sáng, hoặc các kích thích xúc giác.
* Yếu hoặc cứng cơ bắp ở các bộ phận khác của cơ thể.

Khi có các dấu hiệu này, việc tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa là điều cần thiết để loại trừ các tình trạng như ASD, bại não hoặc các rối loạn thần kinh khác.

Khó đặt gót chân xuống đất

Nếu cha mẹ nhẹ nhàng giữ chân trẻ và cố gắng đưa gót chân của trẻ chạm đất nhưng gặp phải sự kháng cự hoặc cảm thấy cơ bắp chân của trẻ bị căng cứng, điều này có thể gợi ý về tình trạng gân Achilles ngắn hoặc co cứng cơ. Trong trường hợp này, trẻ cần được chuyên gia vật lý trị liệu hoặc bác sĩ chỉnh hình đánh giá.

Không đáp ứng khi được nhắc nhở

Nếu trẻ hoàn toàn không thể hoặc không muốn thay đổi cách đi của mình ngay cả khi cha mẹ nhắc nhở hoặc hướng dẫn, đây cũng là một dấu hiệu cần lưu ý. Trẻ đi nhón chân do thói quen thường sẽ có thể điều chỉnh khi được yêu cầu.

Các biện pháp hỗ trợ và can thiệp tại nhà

Nếu bác sĩ đã xác định rằng việc trẻ 17 tháng đi nhón chân không liên quan đến bất kỳ tình trạng y tế nghiêm trọng nào, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà để khuyến khích trẻ đi bằng cả bàn chân. Điều quan trọng là phải kiên nhẫn và biến việc này thành một hoạt động vui vẻ, không gây áp lực cho trẻ.

Khuyến khích trẻ đi bằng cả bàn chân

• Đi chân trần trên các bề mặt khác nhau: Cho trẻ đi chân trần trên cỏ, cát, thảm, sàn nhà lạnh. Các cảm giác đa dạng này sẽ kích thích các thụ thể ở bàn chân và giúp trẻ ý thức hơn về việc đặt cả bàn chân xuống đất.
• Dạy trẻ đặt gót chân xuống trước: Khi trẻ đi, nhẹ nhàng đặt tay lên mắt cá chân của trẻ và hướng dẫn trẻ đặt gót chân xuống đất trước. Lặp lại hành động này một cách vui vẻ.
• Cầm tay dắt đi: Khi dắt trẻ đi, hãy cố gắng kéo nhẹ nhàng phần gót chân của trẻ xuống mặt đất. Điều này giúp trẻ hình thành thói quen đúng.

Các trò chơi vận động phù hợp

Trò chơi là cách hiệu quả nhất để trẻ học hỏi và phát triển.
* Đi xe đẩy, xe chòi chân: Khi trẻ đẩy xe đẩy hoặc đi xe chòi chân, trọng lượng cơ thể sẽ dồn xuống, giúp trẻ phải đặt cả bàn chân xuống đất để di chuyển.
* Đá bóng: Trò đá bóng yêu cầu trẻ phải giữ thăng bằng và sử dụng cả bàn chân để kiểm soát quả bóng.
* Trò chơi ngồi xổm: Nhặt đồ vật khi đang ngồi xổm hoặc bò trườn trên sàn nhà giúp kéo giãn cơ bắp chân và gân Achilles.
* Leo trèo các vật thấp: Leo lên ghế sofa, bậc thang thấp… sẽ kích thích trẻ sử dụng các cơ bắp khác nhau ở chân.
* Đi bộ trên đường dốc: Khi đi lên hoặc xuống dốc, trẻ sẽ tự nhiên phải đặt cả bàn chân xuống đất để giữ thăng bằng.

Lựa chọn giày dép thoải mái

Giày dép quá chật, quá rộng hoặc có đế cứng có thể khiến trẻ không thoải mái khi đi bằng cả bàn chân.
* Chọn giày vừa vặn: Đảm bảo giày có kích thước phù hợp, không quá chật cũng không quá rộng.
* Đế mềm và linh hoạt: Ưu tiên giày có đế mềm, linh hoạt, giúp bàn chân trẻ di chuyển tự nhiên và dễ dàng đặt gót chân xuống.
* Tránh giày cao cổ hoặc giày quá nặng: Những loại giày này có thể hạn chế cử động của mắt cá chân và khiến trẻ khó khăn hơn khi đi đúng cách.

Massage và kéo giãn nhẹ nhàng

Nếu bạn nhận thấy cơ bắp chân của trẻ có vẻ căng, việc massage và kéo giãn nhẹ nhàng có thể giúp ích.
* Massage bắp chân: Dùng tay xoa bóp nhẹ nhàng vùng bắp chân và gót chân của trẻ sau khi tắm hoặc trước khi ngủ.
* Bài tập kéo giãn gân Achilles:
1. Đặt trẻ nằm ngửa hoặc ngồi thoải mái.
2. Nhẹ nhàng giữ bàn chân của trẻ và kéo các ngón chân về phía cẳng chân (như thể bạn đang muốn đưa ngón chân chạm vào ống quyển của trẻ).
3. Giữ trong khoảng 15-20 giây, lặp lại vài lần mỗi ngày.
4. Đảm bảo thực hiện nhẹ nhàng, không gây đau cho trẻ.

Khi nào cần tham vấn ý kiến chuyên gia?

Mặc dù nhiều trường hợp trẻ 17 tháng đi nhón chân sẽ tự hết theo thời gian, nhưng việc tham vấn ý kiến chuyên gia là điều cần thiết nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào hoặc nhận thấy các dấu hiệu đáng ngờ. Sự can thiệp sớm có thể mang lại kết quả tốt hơn cho trẻ.

Bác sĩ nhi khoa

Bác sĩ nhi khoa là người đầu tiên bạn nên đưa trẻ đến khám. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra tổng quát, đánh giá sự phát triển vận động của trẻ, kiểm tra gân Achilles và loại trừ các nguyên nhân y tế tiềm ẩn. Bác sĩ cũng sẽ xem xét các yếu tố liên quan đến sự phát triển xã hội, giao tiếp và hành vi của trẻ để đánh giá nguy cơ mắc các rối loạn phát triển như ASD. Dựa trên kết quả khám, bác sĩ có thể đưa ra lời khuyên hoặc giới thiệu trẻ đến các chuyên gia khác.

Chuyên gia vật lý trị liệu

Nếu bác sĩ nhi khoa nghi ngờ về tình trạng gân Achilles ngắn hoặc co cứng cơ, hoặc đơn giản là muốn hỗ trợ trẻ cải thiện dáng đi, trẻ có thể được giới thiệu đến chuyên gia vật lý trị liệu. Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ thiết kế một chương trình bài tập cụ thể nhằm:
* Kéo giãn gân Achilles và các cơ bắp chân khác.
* Tăng cường sức mạnh cho các cơ hỗ trợ việc đi bằng cả bàn chân.
* Cải thiện sự cân bằng và phối hợp vận động.
* Hướng dẫn cha mẹ các bài tập có thể thực hiện tại nhà.
Trong một số trường hợp, chuyên gia vật lý trị liệu có thể đề xuất sử dụng nẹp chỉnh hình (AFO – Ankle Foot Orthosis) vào ban đêm hoặc trong một khoảng thời gian nhất định để giúp kéo giãn gân và duy trì tư thế chân đúng.

Chuyên gia phát triển trẻ em

Nếu có bất kỳ lo ngại nào về sự phát triển tổng thể của trẻ, đặc biệt là về giao tiếp xã hội, hành vi hoặc các kỹ năng khác, bác sĩ nhi khoa có thể giới thiệu trẻ đến chuyên gia phát triển trẻ em hoặc các chuyên gia tâm lý, giáo dục đặc biệt. Các chuyên gia này sẽ tiến hành đánh giá toàn diện để xác định liệu trẻ có mắc các rối loạn phát triển như ASD hay không và đưa ra kế hoạch can thiệp phù hợp. Việc chẩn đoán và can thiệp sớm là cực kỳ quan trọng đối với các rối loạn phát triển.

Việc quan sát và hiểu rõ về cách đi của con là một phần quan trọng trong quá trình chăm sóc trẻ. Trang thông tin sức khỏe của seebaby.vn cung cấp nhiều bài viết hữu ích về sự phát triển của trẻ nhỏ, giúp cha mẹ có thêm kiến thức để đồng hành cùng con.

Việc trẻ 17 tháng đi nhón chân là một hiện tượng khá phổ biến và thường vô hại, chỉ là một giai đoạn trong quá trình phát triển vận động của trẻ. Tuy nhiên, cha mẹ cần chú ý đến tần suất, mức độ và các dấu hiệu đi kèm để nhận biết khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn. Việc thăm khám bác sĩ nhi khoa sớm sẽ giúp loại trừ các nguyên nhân y tế tiềm ẩn và đảm bảo trẻ được phát triển khỏe mạnh, toàn diện. Đừng ngần ngại tham vấn ý kiến chuyên gia nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về cách đi của con mình.